Projekti për krijimin e një entiteti të veçantë bektashi në Tiranë po rikthehet në vëmendje pas raportimeve të reja mbi planet për organizimin institucional dhe përfaqësimin ndërkombëtar të Kryegjyshatës Botërore Bektashiane.
Ideja u bë publike në shtator të vitit 2024, kur kryeministri Edi Rama prezantoi planin për krijimin e një entiteti sovran bektashi brenda territorit të Tiranës. Zona e propozuar do të shtrihej në rreth 11 hektarë dhe do të kishte një status të veçantë.
Sipas raportimeve të fundit të Intelligence Online, në kuadër të këtij projekti po shqyrtohen edhe disa elemente që lidhen me funksionimin e mundshëm të një strukture të ardhshme. Ndër to përmenden një monedhë e posaçme dhe dokumente udhëtimi.
Një prej ideve të raportuara është krijimi i një monedhe që mund të quhet “bek”. Sipas informacionit të publikuar, kjo monedhë mund të lidhet me çmimin e arit. Për momentin, bëhet fjalë për një propozim dhe jo për një monedhë që është në qarkullim.7
Në Shqipëri, monedha zyrtare mbetet leku dhe çdo ndryshim në sistemin monetar do të kërkonte një bazë të qartë ligjore dhe institucionale. Për këtë arsye, “beku” nuk duhet të konsiderohet si monedhë zyrtare e Shqipërisë apo si zëvendësim i lekut.
Një tjetër element i përmendur në raportime lidhet me pasaportat. Drejtuesit bektashinj thuhet se po shqyrtojnë mundësinë e përgatitjes së dokumenteve të tilla në kuadër të statusit që synohet për entitetin e ardhshëm.
Megjithatë, ekzistenca e një dokumenti të tillë do të varej nga statusi juridik që do të merrte projekti. Aktualisht nuk bëhet fjalë për pasaporta të një shteti të ri të njohur ndërkombëtarisht.
Projekti lidhet me synimin për t’i dhënë Kryegjyshatës Botërore Bektashiane një status të veçantë institucional dhe diplomatik. Kryegjyshi Botëror Bektashi, Baba Mondi, ka deklaruar se komuniteti ka kërkuar prej vitesh një status të tillë.
Një pjesë tjetër e zhvillimeve lidhet me përfaqësimin jashtë Shqipërisë. Sipas raportimeve, Kryegjyshata po punon për konsolidimin e një rrjeti përfaqësuesish në vende të ndryshme, me qëllim forcimin e kontakteve ndërkombëtare.
Në këtë kuadër janë përmendur disa emra që mund të kenë role përfaqësuese në vende si Shtetet e Bashkuara, Franca dhe Belgjika. Këto përpjekje lidhen me organizimin ndërkombëtar të komunitetit dhe nuk nënkuptojnë automatikisht njohje diplomatike si shtet.
Një nga pyetjet kryesore që mbetet e hapur është forma juridike që do të marrë projekti. Në deklarime të mëparshme është përmendur mundësia e një “mini-shteti”, por janë diskutuar edhe forma të tjera institucionale.
Kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme sepse projekti do të realizohej brenda territorit të Shqipërisë. Çdo status i ri do të duhej të përcaktohej në përputhje me Kushtetutën dhe legjislacionin shqiptar.
Krahasimet me Vatikanin janë përdorur për të shpjeguar idenë e një territori të vogël me status të veçantë. Megjithatë, modeli i propozuar për komunitetin bektashi nuk duhet të konsiderohet automatikisht i njëjtë me strukturën juridike të Vatikanit.
Për momentin, projekti mbetet në fazën e diskutimeve dhe përgatitjeve institucionale. Raportimet për monedhën “bek”, pasaportat dhe përfaqësuesit jashtë vendit tregojnë për planet që po shqyrtohen, por nuk nënkuptojnë se një shtet i ri bektashi është krijuar apo është njohur ndërkombëtarisht.
Çdo zhvillim i mëtejshëm do të varet nga vendimet e institucioneve shqiptare dhe nga mënyra se si do të përcaktohet statusi juridik i entitetit të propozuar. Për këtë arsye, është e rëndësishme që informacionet rreth projektit të dallohen nga faktet tashmë të konfirmuara dhe nga planet që ende janë në proces diskutimi, do t’iu jemi mirenjohes nese do te na ndihmonit që të mirmbajmë faqen vetëm duke shtypur(mbi foton) që ndodhet më poshtë.Faleminderit për mirkuptimin SHQIPE
