Këtu, Parlamenti Europian e ndau gjithashtu sheqerin nga melasa, por jo në mënyrën që e tregon Kryeministri.
Rama, në deklaratën e tij të djeshme, tha se Parlamenti Europian “e ndau grurin nga byku” dhe se Zvërneci nuk ka lidhje me Vjosën-Nartën. Teksti i rezolutës thotë të kundërtën. Për të kuptuar shtrembërimin, duhen dalluar dy amendamente të ndryshme.
E para, të cilën Rama e quan një “fitore”, kërkonte që Parlamenti Europian të përmendte drejtpërdrejt kompaninë e Jared Kushner dhe të mbështeste hetimin e SPAK-ut. Ky amendament u rrëzua.
I dyti, Amendamenti 46a, u përqendrua në zhvillimet në zonën e mbrojtur Vjosa-Narte dhe bëri thirrje për një moratorium të menjëhershëm mbi procedurat e reja të lejeve, punimet e ndërtimit dhe ndërhyrjet zhvillimore në zonat e mbrojtura. Ky amendament u miratua më 17 qershor 2026.
Rama flet vetëm për të parën. Ai hesht plotësisht për të dytën. Dhe pikërisht për Amendamentin 46a, të miratuar me shumicë votash:
Identifikon në mënyrë të qartë zhvillimet në zonën e mbrojtur Vjosa-Narte si provë të pasojave praktike të ndryshimeve ligjore të ndërmarra nga qeveria shqiptare;
Kërkon një moratorium të menjëhershëm për të gjitha procedurat e reja të lejeve, punimet e ndërtimit dhe ndërhyrjet zhvillimore brenda zonave të mbrojtura, derisa të shfuqizohen dispozitat e papajtueshme të ligjit të ndryshuar "Për Zonat e Mbrojtura" dhe të sigurohet përputhshmëria e plotë me standardet e BE-së;
Unë i ndjek nga afër protestat masive paqësore, jo si një “luftë për pushtet”, por si një shprehje legjitime të një shqetësimi të vërtetë;
Ai e lidh drejtpërdrejt moratoriumin me kriteret e mbylljes së Kapitullit 27, domethënë me kushtet e anëtarësimit në Bashkimin Evropian;
Ai kërkon që çdo projekt në këtë fushë t'i nënshtrohet një vlerësimi gjithëpërfshirës të ndikimit në mjedis, në përputhje të plotë me standardet e BE-së, si dhe një procesi transparent të pjesëmarrjes publike me komunitetet lokale, shkencëtarët dhe shoqërinë civile.
Amendamenti 46a nuk është i shkëputur nga zhvillimet e mëparshme institucionale. Rezoluta e majit 2026 shprehu "keqardhje të thellë" për shtyrjen e shfuqizimit të ligjit të vitit 2015 "Për Investimet Strategjike" dhe bëri thirrje për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin "Për Zonat e Mbrojtura", pika 46 identifikon problemin ligjor: procedurat e përshpejtuara të lejeve, rishikimi i reduktuar mjedisor, zhvillimi turistik në shkallë të gjerë brenda zonave të mbrojtura dhe transferimi i kompetencave vendimmarrëse te Këshilli Kombëtar i Territorit. Amendamenti 46a identifikon pasojën konkrete të këtij problemi: zhvillimet në Vjosë-Nartë. Dhe bën thirrje për masën e menjëhershme: moratoriumin.
Kjo nuk është, siç i pëlqen Kryeministrit ta paraqesë, “mbështetje” për qeverinë. Është një qortim i ashpër dhe përshkallëzim i dokumentuar. Gjuha diplomatike është e qartë: nga “keqardhja e thellë” për kuadrin ligjor kalon në “shqetësimin e thellë” për pasojat konkrete në Vjosë-Nartë; nga kërkesa për shfuqizimin e ndryshimeve ligjore kalon në kërkesën për një moratorium të menjëhershëm. Në diplomaci, kjo nuk është çështje stili, por më tepër një trajektore përshkallëzimi, nga kritika ndaj ligjit, te identifikimi i dëmeve konkrete, te kërkesa për ndalimin e menjëhershëm të ndërhyrjeve.
Edhe një fakt tjetër duhet të kuptohet. KKTU-ja miratoi lejen e zhvillimit të Zvërnecit më 30 mars 2026. Autoritetet mjedisore vendosën për nevojën e një VNM-je të thelluar vetëm më 15 maj 2026, 46 ditë pasi u lëshua leja. Komisionerja Kos deklaroi më 15 qershor se kishte marrë "garanci nga qeveria" se vlerësimet do të kryheshin në përputhje me standardet e BE-së. Por VNM-ja nuk është një formalitet që kryhet pasi të jetë marrë vendimi i zhvillimit, ajo duhet t'i paraprijë vendimmarrjes dhe ta ndikojë atë realisht. Si mund të garantohen "standardet e BE-së" kur leja e zhvillimit është dhënë para se të vendoset detyrimi për një vlerësim mjedisor?
Parlamenti Europian votoi dy ditë pas deklaratës së Komisioneres Kos dhe, pavarësisht garancive të qeverisë, miratoi Amendamentin 46a. Kjo nuk tregon ndonjë mospërputhje midis Komisioneres dhe Parlamentit. Vetë amendamenti i referohet shprehimisht "kërkesës së kahershme të Komisionit dhe Parlamentit" dhe e vendos deklaratën e saj në kontekstin e duhur. Garancitë e qeverisë nuk janë një certifikatë paraprake e përputhshmërisë dhe as një zëvendësim i procedurave ligjore. Komisionerja vuri në dukje garancitë që kishte marrë. Parlamenti Europian përcaktoi kushtet sipas të cilave këto garanci mund të konsiderohen të besueshme. Derisa garancitë të përkthehen në përputhshmëri të provuar dhe të verifikueshme, procedurat e reja të lejeve, punimet dhe ndërhyrjet në zonat e mbrojtura duhet të ndalen.
Pra, si u nda guri nga shkëmbi? Duke e dalluar amendamentin për Kushnerin nga çështja e mbrojtjes së Vjosës-Nartës, por duke i identifikuar në mënyrë të qartë zhvillimet në këtë zonë si një shembull konkret të pasojave të ndryshimeve ligjore, duke ndjekur protestat paqësore dhe duke kërkuar ndalimin e menjëhershëm të ndërhyrjeve të reja.
Rënia e amendamentit Kushner nuk e fshin Amendamentin 46a. Nuk e heq Vjosa-Nartën nga rezoluta. Nuk e eliminon kërkesën për moratorium. Çdo interpretim tjetër nuk është një lexim i plotë i rezolutës dhe mbetet një përzgjedhje propagande vetëm e asaj pjese që i intereson qeverisë.
Rezoluta e PE, 11 maj 2026 Pika 46.
“Shpreh keqardhje të thellë që shfuqizimi i ligjit të vitit 2015 “për Investimet Strategjike” është shtyrë, duke pasur parasysh dispozitat e tij që lejojnë procedura të përshpejtuara të lejeve dhe rishikim të reduktuar mjedisor, të cilat rrezikojnë të ndikojnë negativisht në zonat e mbrojtura dhe zona të tjera të ndjeshme ndaj mjedisit; bën thirrje për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin “për Zonat e Mbrojtura”, të cilat lejojnë zhvillimin e infrastrukturës turistike në shkallë të gjerë brenda zonave të mbrojtura dhe transferojnë kompetencat kryesore të qeverisjes dhe vendimmarrjes te Këshilli Kombëtar i Territorit, duke dobësuar kështu mbikëqyrjen mjedisore.”
Amendamenti 46a, i miratuar më 17 qershor 2026 :
46a. Shpreh shqetësim të thellë se zhvillimet e vazhdueshme brenda zonës së mbrojtur Vjosë-Nartë demonstrojnë pasojat praktike të këtyre ndryshimeve legjislative dhe rreziqet që ato paraqesin për zonat me vlerë të njohur ekologjike; ndjek nga afër protestat masive paqësore që po zhvillohen në këtë drejtim; u bën thirrje autoriteteve shqiptare që të vendosin menjëherë një moratorium për të gjitha procedurat e reja të dhënies së lejeve, punimet e ndërtimit dhe ndërhyrjet zhvillimore brenda zonave të mbrojtura, derisa të shfuqizohen dispozitat e papajtueshme të Ligjit të ndryshuar për Zonat e Mbrojtura, bazuar në një kërkesë të hershme nga Komisioni dhe Parlamenti dhe në përputhje me kriteret e mbylljes së Kapitullit 27, dhe derisa të sigurohet përputhshmëria e plotë me standardet e BE-së për mbrojtjen e natyrës; thekson se çdo projekt në këtë zonë duhet t'i nënshtrohet vlerësimeve gjithëpërfshirëse të ndikimit në mjedis, plotësisht në përputhje me standardet e BE-së, duke përfshirë një proces transparent të pjesëmarrjes së publikut me komunitetet lokale, shkencëtarët dhe shoqërinë civile. /Shteg.org
