Gllënjka e parë e kafesë në mëngjes për shumë njerëz ndihet si një lloj shpëtimi. Para se filxhani të prekë buzët, aroma e kafesë, ngrohtësia dhe rutina e njohur krijojnë ndjesinë se dita më në fund mund të fillojë. Për disa, kafeja nuk është thjesht një pije, por një ritual që i ndihmon të kalojnë nga përgjumja te përqendrimi. Megjithatë, pas kësaj ndjenje të këndshme fshihet një pyetje interesante: a po na jep kafeja vërtet energji, apo thjesht po e shtyn lodhjen për më vonë?
Kafeina vepron kryesisht duke bllokuar një substancë në tru të quajtur adenozinë. Adenozina grumbullohet gjatë ditës dhe është një nga sinjalet që i tregojnë trupit se ka nevojë për pushim. Kur kafeina ndërhyn në këtë proces, ne ndihemi më vigjilentë, më të përqendruar dhe më pak të lodhur. Por kjo nuk do të thotë se nevoja reale për gjumë zhduket. Trupi vazhdon të ketë nevojë për rikuperim, edhe nëse për disa orë ndihemi sikur kemi më shumë energji.
Kjo është arsyeja pse disa njerëz përfundojnë duke përdorur kafenë për të “mbuluar” mungesën e gjumit. Një natë me pak orë pushim mund të kompensohet përkohësisht me një filxhan të fortë, por nëse kjo përsëritet çdo ditë, lodhja mund të grumbullohet. Kafeja mund të na ndihmojë të funksionojmë, por nuk mund të zëvendësojë gjumin cilësor. Nëse zgjoheni të rraskapitur çdo mëngjes dhe kafeja është e vetmja mënyrë për t’u ndier normalisht, ndoshta problemi nuk është mungesa e kafeinës, por mungesa e pushimit.
Nga ana tjetër, kafeja nuk duhet parë automatikisht si diçka negative. Për shumë të rritur, konsumimi i moderuar mund të jetë pjesë normale e një stili të shëndetshëm jetese. Kafeja përmban gjithashtu përbërës antioksidues dhe është studiuar për lidhje të mundshme me disa përfitime shëndetësore. Problemi zakonisht nuk qëndron vetëm te vetë kafeja, por te sasia, koha kur pihet dhe mënyra se si organizmi i secilit person reagon ndaj kafeinës.
Ndjeshmëria ndaj kafeinës ndryshon shumë nga një person te tjetri. Dikush mund të pijë dy filxhanë dhe të ndihet krejt normal, ndërsa një tjetër mund të ketë rrahje më të shpejta të zemrës, nervozizëm ose dridhje edhe pas një sasie të vogël. Kjo lidhet me faktorë të ndryshëm, përfshirë gjenetikën, zakonet e përditshme dhe tolerancën që zhvillohet me kalimin e kohës. Prandaj, nuk ekziston një rregull i vetëm që funksionon për të gjithë.
Edhe koha e konsumimit ka rëndësi. Shumë njerëz pinë kafe sapo hapin sytë, ndërsa të tjerë preferojnë të presin pak pasi zgjohen. Për disa persona, pirja e kafesë shumë vonë gjatë ditës mund të ndikojë negativisht në gjumë, edhe nëse ata nuk e vënë re menjëherë. Kafeina mund të qëndrojë për disa orë në organizëm, kështu që një filxhan i pasdites mund të ndikojë në cilësinë e gjumit të natës.
Një nga efektet që njerëzit vërejnë shpesh lidhet me sistemin tretës. Kafeja mund të stimulojë aktivitetin e zorrëve, prandaj disa persona ndiejnë nevojën për të shkuar në tualet pak pas konsumimit. Për disa kjo është e dobishme, ndërsa për të tjerë mund të shkaktojë shqetësime, sidomos nëse kafeja pihet me stomakun bosh. Personat që kanë ndjeshmëri gastrike shpesh e kuptojnë me kalimin e kohës se duhet ta shoqërojnë kafenë me ushqim.
Kafeja mund të ndikojë gjithashtu në mënyrën se si ndihemi emocionalisht. Në doza të moderuara mund të rrisë vigjilencën dhe motivimin, por te njerëzit e ndjeshëm mund të shtojë ankthin ose tensionin. Kjo është veçanërisht e dukshme gjatë periudhave me shumë stres. Nëse trupi tashmë është në gjendje alarmi, stimulimi shtesë nga kafeina mund ta bëjë situatën më të pakëndshme.
Një aspekt që shpesh neglizhohet është ajo që shtojmë në filxhan. Një kafe e zezë ka një profil krejt tjetër nga një pije e madhe me shumë sheqer, shurup, krem dhe qumësht të ëmbëlsuar. Në shumë raste, “problemi i kafesë” nuk është kafeja vetë, por sasia e sheqerit dhe kalorive që konsumohen bashkë me të. Një filxhan i thjeshtë në mëngjes dhe një pije e ëmbël me kafe mund të jenë dy gjëra shumë të ndryshme nga pikëpamja ushqyese.
Me kalimin e kohës, organizmi mund të krijojë tolerancë ndaj kafeinës. Kjo do të thotë se e njëjta sasi që dikur na zgjonte menjëherë mund të mos ketë më të njëjtin efekt. Disa njerëz fillojnë të shtojnë filxhanët pa e kuptuar. Kjo mund të krijojë një cikël: më shumë kafe gjatë ditës, gjumë më i dobët gjatë natës, dhe pastaj edhe më shumë kafe mëngjesin tjetër.
Për ta përdorur kafenë në mënyrë më të zgjuar, ia vlen të vëzhgoni reagimin e trupit tuaj. Nëse një ose dy filxhanë ju ndihmojnë të përqendroheni pa ndikuar në gjumë, tretje apo humor, ndoshta nuk ka arsye për shqetësim. Por nëse keni nevojë për kafe vazhdimisht vetëm për të mos u ndier të rraskapitur, atëherë është e rëndësishme të shikoni më gjerë: si po flini, sa stres keni, çfarë hani dhe sa pushim po i jepni vetes.
Në fund, kafeja nuk është as armik dhe as zgjidhje magjike. Ajo është një mjet që mund të jetë i dobishëm kur përdoret me masë dhe me vetëdije. Një filxhan në mëngjes mund të jetë një ritual i këndshëm, një moment qetësie ose një shtysë e vogël për të nisur ditën. Por energjia reale e trupit ndërtohet mbi gjumë të mirë, ushqim të rregullt, hidratim dhe pushim. Kur kafeja plotëson këto zakone, mund të jetë pjesë e një rutine të shëndetshme; kur përdoret për të luftuar lodhjen e vazhdueshme, mund të jetë sinjal se trupi po kërkon diçka më shumë se vetëm një filxhan tjetër, do t’iu jemi mirenjohes nese do te na ndihmonit që të mirmbajmë faqen vetëm duke shtypur(mbi foton) që ndodhet më poshtë.Faleminderit për mirkuptimin SHQIPE
