Nga skllave në perandoreshë: Historia e jashtëzakonshme e Hürrem Sulltanës, gruas që ndryshoi rrjedhën e Perandorisë Osmane

qëndronte një grua me inteligjencë të jashtëzakonshme dhe prejardhje krejtësisht të pazakontë: Hürrem Sulltana, e njohur në të gjithë Evropën si Rokselana.

Nga Rutenia në tregun e skllevërve të Kostandinopojës

E lindur në fillim të shekullit XVI në rajonin e Rutenisë (në Ukrainën e sotme, atëbotë pjesë e Mbretërisë së Polonisë), e bija e një prifti ortodoks e njohur mundësisht me emrin Aleksandra Lisowska, u rrëmbye gjatë një bastisjeje nga tatarët e Krimesë. Ajo u dërgua përmes Kaffas në tregun e skllevërve "Avret Pazari" në Kostandinopojë. Aty u ble nga një burrë i pasur për t’iu dhuruar princit të ri trashëgimtar, Sulejmanit.

Ngritja në Harem dhe thyerja e rregullave shekullore

Pasi hyri në haremin perandorak, vajzës së re iu dha emri Hürrem ("e gëzuara") për shkak të natyrës së saj të gjallë. Flokët e saj të kuq, lëkura e çelët dhe mprehtësia intelektuale e bënë të spikaste mes qindra konkubinave. Ajo fitoi shpejt zemrën e Sulltanit dhe u bë këshilltarja e tij më e besuar.

Për të parandaluar luftërat për pushtet, tradita osmane zbatonte rregullin e rreptë "një nënë, një djalë". Mirëpo, dashuria e Sulejmanit për Hürremin kapërceu çdo zakon. Pasi lindi djalin e parë, Mehmedin, në vitin 1521, ajo solli në jetë edhe pesë fëmijë të tjerë: Mihrimah, Selimin, Abdullahun, Bajazitin dhe Xhihangirin.

Martesa historike dhe "Sulltanati i Grave"

Në vitet 1533–1534, Sulejmani mori një vendim që tronditi perandorinë dhe oborret evropiane: ai i dha lirinë Hürremit dhe u martua ligjërisht me të, duke e bërë bashkëshorten e tij të vetme në një marrëdhënie plotësisht monogame.

Gjithashtu, Hürremi arriti të zhvendoste haremin perandorak nga Pallati i Vjetër drejtpërdrejt në Pallatin Topkapi, pranë qendrës së vendimmarrjes politike. Ajo korrespondonte me udhëheqës të huaj, si Mbreti i Polonisë Sigismund II, si dhe financoi vepra të mëdha arkitekturore, spitale e nisma bamirësie. Kjo ngritje i dha udhë periudhës historike të njohur si "Sulltanati i Grave".

Intrigat, kritikat dhe trashëgimia e saj

Ndikimi i saj absolut mbi Sulltanin nxiti akuza dhe xhelozi brenda oborrit. Shumë oborrtarë e akuzuan atë për përfshirje në ekzekutimin e Vezirit të Madh, Ibrahim Pashës, si dhe në eliminimin e djalit të madh të Sulejmanit, Mustafait, për t’i hapur rrugën e fronit bijve të saj.

Hürrem Sulltana u nda nga jeta në prill të vitit 1558 pas një sëmundjeje të gjatë. Sulejmani e varrosi me nderime të mëdha në kompleksin e Xhamisë së Sulejmanijes, ku u preh edhe vetë pranë saj tetë vite më vonë. Trashëgimia e saj politike u vijua nga e bija, Mihrimah Sulltan, ndërsa i biri, Selimi II, trashëgoi fronin e Perandorisë Osmane.