Ajo mendonte se ishte e sigurt. Besonte se zgjedhja e ushqimeve “të shëndetshme” e mbronte nga rreziqet. Por kur e vërteta doli në pah, ishte tepër vonë. Gjithçka nisi me temperaturë, dhimbje barku dhe një vizitë urgjente në spital. Pak kohë më vonë, ajo humbi jetën si pasojë e një infeksioni bakterial që, sipas hetimeve, dyshohej se lidhej me konsumimin e filizave të kontaminuar.
Ajo u besonte etiketave, fjalëve si “i freskët” dhe “organik”, duke menduar se këto ishin garanci për siguri. Frigoriferi i saj ishte i mbushur me perime të freskëta dhe ushqime të zgjedhura me kujdes. Ditën kur gjithçka ndryshoi, vakti dukej krejt i zakonshëm: një sallatë e shoqëruar me disa filiza të papërpunuar. Një zgjedhje që nuk i dukej aspak e rrezikshme.
Vetëm më vonë autoritetet shëndetësore nisën të vërenin një model shqetësues. Edhe persona të tjerë po sëmureshin me simptoma të ngjashme. Hetimet treguan se në kushte të ngrohta dhe me lagështi, filizat mund të krijojnë një mjedis të favorshëm për zhvillimin e baktereve të rrezikshme nëse kontaminohen gjatë prodhimit ose përpunimit.
Rasti i saj u bë një kujtesë e fortë për rëndësinë e sigurisë ushqimore. Ekspertët theksojnë se edhe ushqimet që duken të freskëta dhe të shëndetshme mund të paraqesin rrezik nëse janë të kontaminuara. Për këtë arsye, ata rekomandojnë që konsumatorët të ndjekin njoftimet zyrtare për tërheqjen e produkteve nga tregu, të zbatojnë rregullat e higjienës gjatë përgatitjes së ushqimit dhe, në rast simptomash të rënda pas konsumimit të ushqimeve, të kërkojnë menjëherë ndihmë mjekësore.
Historia e saj mbetet një kujtesë se siguria ushqimore nuk varet vetëm nga pamja apo etiketimi i një produkti, por edhe nga kontrollet, trajtimi i duhur dhe informimi i konsumatorëve.
Filizat shpesh shtohen në sallata dhe sanduiçe si një ushqim i freskët dhe ushqyes. Megjithatë, pamja e shëndetshme, etiketa “organik” ose fakti që produkti ruhet në frigorifer nuk garantojnë se ai është pa baktere të dëmshme.
Autoritetet e sigurisë ushqimore paralajmërojnë se filizat e papërpunuar ose të gatuar lehtë mund të lidhen me infeksione të shkaktuara nga baktere si Salmonella, Escherichia coli dhe Listeria.
Kjo nuk do të thotë se çdo paketë filizash është e rrezikshme. Megjithatë, konsumatorët duhet të njohin mënyrën se si ndodh kontaminimi dhe masat që mund ta zvogëlojnë rrezikun.
Pse filizat janë më të ndjeshëm ndaj kontaminimit?
Farat kanë nevojë për ngrohtësi, lagështi dhe lëndë ushqyese që të mbijnë. Të njëjtat kushte janë të favorshme edhe për shumimin e baktereve.
Nëse një numër i vogël bakteresh ndodhet brenda ose mbi farë, ato mund të shumohen me shpejtësi gjatë procesit të mbirjes. Kontaminimi mund të ndodhë:
Në tokën ku prodhohen farat;
Përmes ujit të ndotur;
Gjatë transportit ose ruajtjes;
Në ambientet e prodhimit;
Përmes pajisjeve dhe sipërfaqeve të papastra;
Nga personeli që i trajton produktet.
Bakteret mund të jenë të pranishme edhe kur filizat duken, kanë aromë dhe shije krejtësisht normale.
A mjafton larja me ujë?
Larja e filizave mund të largojë papastërtitë sipërfaqësore, por nuk garanton eliminimin e baktereve.
Mikroorganizmat mund të futen në çarje shumë të vogla të farës ose të shpërndahen në të gjithë produktin gjatë mbirjes. Për këtë arsye, vetëm shpëlarja nuk e bën domosdoshmërisht të sigurt një produkt të kontaminuar.
Gatimi i plotë, derisa filizat të jenë të nxehtë në të gjithë masën, e ul ndjeshëm rrezikun.
Kush duhet t’i shmangë filizat e papërpunuar?
Infeksionet ushqimore mund të prekin këdo, por disa persona kanë rrezik më të madh për sëmundje të rëndë.
Filizat e papërpunuar rekomandohet të shmangen veçanërisht nga:
Gratë shtatzëna;
Fëmijët nën pesë vjeç;
Personat mbi 65 vjeç;
Personat me sistem imunitar të dobësuar;
Pacientët që marrin trajtime kundër kancerit;
Personat pas transplantit;
Pacientët me sëmundje të rënda kronike.
Këto grupe duhet t’i konsumojnë filizat vetëm pasi të jenë gatuar mirë.
Cilat simptoma mund të shfaqen?
Simptomat varen nga bakteri, sasia e konsumuar dhe gjendja shëndetësore e personit.
Shenjat e zakonshme të një infeksioni ushqimor përfshijnë:
Diarre;
Temperaturë;
Dhimbje ose ngërçe barku;
Të përziera;
Të vjella;
Dobësi;
Shenja dehidratimi.
Disa lloje të E. coli mund të shkaktojnë diarre me gjak dhe, në raste të rralla, dëmtime serioze të veshkave.
Listeria mund të jetë veçanërisht e rrezikshme gjatë shtatzënisë dhe te personat me imunitet të dobët. Ajo mund të shkaktojë temperaturë, dhimbje muskulore, dhimbje koke, konfuzion ose probleme neurologjike.
Kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore?
Kontaktoni mjekun kur simptomat janë të forta, zgjasin disa ditë ose shfaqen te një person i grupit me rrezik të lartë.
Ndihma mjekësore duhet kërkuar pa vonesë në rast të:
Diarresë me gjak;
Temperaturës së lartë;
Të vjellave të vazhdueshme;
Dhimbjes së fortë të barkut;
Urinimit shumë të rrallë;
Marramendjes ose humbjes së vetëdijes;
Konfuzionit;
Qafës së ngrirë;
Simptomave gjatë shtatzënisë.
Personi duhet t’i tregojë mjekut se çfarë ka konsumuar dhe, kur është e mundur, të ruajë paketimin dhe faturën e produktit.
Si të zvogëloni rrezikun?
Konsumatorët mund të ndërmarrin disa masa praktike:
Kontrolloni njoftimet zyrtare për produktet e tërhequra nga tregu;
Mos konsumoni produkte të përfshira në një tërheqje;
Mbajini filizat në frigorifer;
Lani duart para dhe pas përgatitjes;
Shmangni kontaktin me mishin e papërpunuar;
Përdorni sipërfaqe dhe mjete të pastra;
Gatuajini filizat plotësisht;
Mos përdorni filiza me erë të pazakontë, strukturë të qullët ose paketim të dëmtuar;
Kontrolloni sallatat dhe sanduiçët e blerë jashtë shtëpisë.
Edhe filizat e rritur në shtëpi mund të jenë të kontaminuar nëse bakteret ndodhen që më parë në farë.
“Organik” nuk do të thotë pa baktere
Etiketimi organik lidhet me mënyrën e prodhimit dhe me rregulla të caktuara bujqësore. Ai nuk është garanci se ushqimi është steril ose se nuk mund të mbartë baktere.
Po kështu, fjalë si “natyral”, “i freskët” ose “pa pesticide” nuk e përjashtojnë rrezikun mikrobiologjik.
Siguria ushqimore varet nga i gjithë zinxhiri: prodhimi i farës, uji, kushtet e mbirjes, përpunimi, transporti, ruajtja dhe përgatitja.
Mos përhapni histori pa burime të identifikueshme
Raste reale të sëmundjeve dhe vdekjeve nga ushqimet e kontaminuara janë dokumentuar. Megjithatë, një histori pa emër, vend, datë, produkt, bakter dhe njoftim zyrtar nuk duhet paraqitur si ngjarje e konfirmuar.
Përmbajtjet dramatike mund të ndërgjegjësojnë publikun, por mund të krijojnë edhe frikë të panevojshme kur nuk shoqërohen me burime të verifikueshme.
Mënyra më e përgjegjshme është të shpjegohet rreziku real dhe të citohen njoftimet e autoriteteve shëndetësore kur bëhet fjalë për një shpërthim konkret.
Përfundim
Filizat mund të jenë pjesë e një diete të larmishme, por konsumimi i tyre të papërpunuar mbart një rrezik të njohur për infeksione ushqimore.
Personat më të rrezikuar duhet t’i shmangin filizat e papërpunuar, ndërsa të tjerët mund ta ulin rrezikun duke i gatuar mirë dhe duke ndjekur njoftimet për tërheqjen e produkteve.
Pamja, aroma dhe etiketimi i një ushqimi nuk mund ta tregojnë gjithmonë praninë e baktereve. Higjiena, gatimi i duhur dhe informacioni nga burimet zyrtare mbeten mbrojtja më e mirë, do t’iu jemi mirenjohes nese do te na ndihmonit që të mirmbajmë faqen vetëm duke shtypur(mbi foton) që ndodhet më poshtë.Faleminderit për mirkuptimin SHQIPE
